Lente

Morgen begint om 6:48 de lente! De zon kruist dan de evenaar, op weg van de steenbokskeerkring naar de kreeftskeerkring.
De lente verbindt de winter met de zomer. De zomer begint pas op 21 juni om 1:59. De aarde heeft dan ook bijna 93 dagen nodig om van "totale gelijkheid" naar "totale ongelijkheid" te komen. De lente is dan ook een lang seizoen. Veel langer dan de winter en bijna net zo lang als de zomer. Bij elkaar duren de lente en zomer 186 dagen, 9 uur en 56 minuten. De herfst en winter duren bijelkaar "slechts" 178 dagen en 20 uur.
Aan de andere kant lengen de dagen slechts gedurende 181 dagen, 17 uur en 52 minuten. De dagen krimpen gedurende 183 dagen, 12 uur en 5 minuten.

 

Temperatuur
De astronomische lente is na de zomer het warmste seizoen. Toch is het begin van de lente helemaal niet zo warm. Dat is niet gek. Morgen krijgt het noordelijk halfrond voor het eerst in bijna 179 dagen meer zonlicht dan het zuidelijk halfrond. Het "gemis" aan zonnestraling heeft het noordelijk halfrond flink afgekoeld en met name het zeewater.
Daardoor is er een periode van eind maart tot eind april waarin het "van de zon afgekeerde halfrond" warmer is dan het toegekeerde halfrond. In Nederland is de maand april door de jaren heen gemiddeld kouder dan oktober.
De meteorologische lente, die al op 1 maart begon, is zelfs kouder dan de meteorologische herfst, die de maanden september, oktober en november bevat.

 

Zomertijd
Op 30 maart gaat de zomertijd in. Dit wordt gedaan omdat de zon zelfs in het westelijk gelegen Nederland vroeg opkomt: eind maart is de zon bij helder weer al voor half zeven te zien. Verder naar het oosten is het alleen nog maar eerder.

Op 30 maart gaat de zomertijd dus in en dat betekent direct de eerste zonsondergang na achten. De lente is begonnen!

 

Weer
De lente is het seizoen met de minste hoeveelheid neerslag. April is met gemiddeld 41 mm neerslag per maand de droogste maand van het jaar. Verder is mei de maand met de meeste "zonuren", ondanks dat de zon in mei minder lang aan de hemel staat als in juni en juli.

 

Daglengte
De dagen worden steeds langer in de lente. In het begin gaat het nog erg snel, met ongeveer vier minuten per dag. Later gaat het langzamer en langzamer, tot 21 juni.
Van 15 tot en met 19 juni komt de zon in Amsterdam al om 5:17 op en van 21 tot en met 28 juni gaat de Zon pas om 22:07 onder. De lente is dus het seizoen met de vroegste zonsopkomsten.

 

Sunclocks:
Hieronder drie Sunclocks op het einde van de winter:

 

 

Laat de lente beginnen!

 

Gerelateerde artikelen:
Laatste dag van de winter; 20-03 2007
Zomer; 21-06 2007
Herfst; 23-09 2007
Winter; 21-12 2007

Overzicht 2007

2007, wat een jaar!

Op de valreep nog een jaaroverzicht:

 

Januari, de schaakmaand
In januari werd veel geschaakt. Behalve het PJK werden ook de Halve Finales voor het NK gespeeld en het Corustoernooi. Helaas kon ik er niet aan deelnemen.

 

Februari, de koude maand
In februari startte het viswijf met een weblog, verloor BSG 2 de vierpuntenwedtrijd van Euwe 3 en verloor het bekerteam van BSG nipt van ESGOO. Ajax werd uit de UEFA Cup gegooid en Behirder begon het SGS PK met 2½ uit 4, met een bye.
Maart, de maand van opkomst
In maart begon het Formule 1-seizoen weer. BSG 2 verloor van Botwinnik en was bijna gedegradeerd. Op het PK scoorde Behirder in het slotweekend 1 uit 3 en eindigde met 3½ uit 7 in de middenmoot, een puntje achter Le. Na deze opleving werd DBC met 2-6 ingemaakt.

 

April, de droge maand
In april werd PSV hardhandig uit de CL gezet, AZ werd iets minder hardhandig uit de UC geknikkerd. BSG 2 speelde 4-4 tegen Paul Keres 3. Ewood werd keurig zesde op het NK Jeugd, terwijl PSV op de laatste speeldag verrassend landskampioen werd.

 

Mei, de groene maand
Ajax wint zowel de KNVB-Beker als de Play-offs van AZ. BSG 2 handhaaft zich knap in de derde klasse door de nummer twee uit de poule, de Waagtoren, op 4-4 te houden. Behirder doet mee aan het BSG-Pinkstertoernooi en scoort slechts 2½ uit 7.

 

Juni, de maand van de winnaars
Le wint verrassend het SGS-Rapidtoernooi. Hamilton wint zijn eerste Grand Prix in de formule 1. Le wordt clubkampioen bij SGA, Leon Pliester wordt clubkampioen bij BSG en Sizzel bij Baarn. Baarn verliest de massakamp tegen Soest met 10-12. Tiviakov is Nederlands kampioen na vluggertjes.

 

Juli, de vakantiemaand
Albers wordt ontslagen bij Spyker, Behirder gaat op vakantie naar Pardubice, waar hij zijn verjaardag viert en meedoet aan een groot schaaktoernooi.

 

Augustus, de wespenmaand
Begin augustus is het weer tijd voor het ONJK te Hengelo. Behirder schrijft verslagen voor de E-jeugd. Eind augustus begint het gewone leventje weer. Het voetbalseizoen begint weer en prompt wordt Ajax uitgeschakeld voor de Champions League. Verder is Simon nog jarig.

 

September, de vervalmaand
In september viert deze weblog zijn eerste verjaardag. In Baarn wordt de jaarlijkse simultaan tegen de clubkampioen gespeeld. In de Formule 1 krijgt McLaren een enorme straf omdat ze kennis van Ferrari zouden hebben gebruikt. BSG 2 begint het seizoen goed met een 4-4-gelijkspel tegen RSR Ivoren Toren 2.

 

Oktober, de maand van berusting
Behirder heeft een excursie van zijn nieuwe studie A&E. Hij reist in vier dagen het halve land door. De zware week wordt gevolgd door een zware wedstrijd: BSG speelt tegen De Wijker Toren. De wedstrijd wordt echter verrassend dik gewonnen: het word 6½-3½. In de voorronden voor de UEFA Cup weet alleen AZ zich te plaatsen. Hamilton verliest in de laatste race het kampioenschap. Lachende derde is Kimi Räikkönen. McLaren grijpt zodoende ook naast de hoofdprijs. Verder wordt er nog geschaakt: in Eindhoven is het NK Rapid en in Hoogeveen wordt het Essent-toernooi gehouden.

 

November, de regenmaand
In November blijft BSG goede zaken doen in de eerste klasse. Tegen Wageningen wordt met 4½-5½ gewonnen, tegen VAS met 6-4. Teamleider Edwin Baart rekent zich al rijk: degradatie is al onmogelijk geworden. In het SGS-Snelschaaktoernooi voor teams draait het zestal van BSG constant in de subtop mee. Tot slot weet Oranje zich nog te plaatsten voor het EK, ondanks een nederlaag tegen Wit-Rusland.

 

December, de feestmaand
Nederland is al bijna uitgevoetbald in Europa. AZ verliest het laatste groepsduel en is klaar. Alleen PSV mag nog meedoen in de UEFA Cup. BSG wint de lastige uitwedstrijd van Philidor 1847 en is herfstkampioen in klasse 1A. Behirder is nog een weekend in Brussel en wint het Baarnse oliebollentoernooi. Marc Schwartz en Peter Drost eindigen gedeeld eerste in het tweede PJK van 2007. Volgend jaar gaan ze nog een barrage spelen voor de keizers baard.

Winter

Morgenochtend om 7:08 begint de winter. Op dat moment staat de zon exact op de steenbokskeerkring op het zuidelijk halfrond. De winter duurt nog tot 20 maart 2008, want begint om 6:48 de volgende lente. De winter duurt - dankzij de schrikkeldag - 88 dagen, 23 uur en 40 minuten en is daarmee het kortste seizoen.

 

Koud!
En natuurlijk is de winter het koudste seizoen. Daar staat de winter bekend om. In de winter worden de dagen langzaamaan langer, maar door de zwakke zonnestraling koelt het zeewater nog steeds af. Het zeewater bereikt zijn minimumtemperatuur pas eind februari of begin maart.
De winter zit dus eigenlijk tussen twee extremen: de korte dagen met weinig zonnestraling in het begin en de langere dagen met koud zeewater op het einde.
Het koude zeewater zorgt ervoor dat het op de aarde in de winter veel kouder is dan in de herfst. De planeet Mars heeft geen water, waardoor de bodem heel snel reageert op de verandering van de zonsintensiteit door de seizoenen, maar ook door de wisselende afstand van de planeet tot de zon.

 

Zon
In januari staat de aarde het dichtst bij de zon, maar warm wordt het niet: januari is in gebieden met een beetje een landsklimaat de koudste maand van het jaar. Voor gebieden aan de kust is dat februari. In Nederland is het ook niet zo makkelijk om de koudste maand aan te wijzen:

 

Jaar Januari Februari Maart
2003 3,5 2,1 7,7
2004 4,0 5,3 6,1
2005 5,5 2,8 6,6
2006 1,1 3,0 4,0
2007 7,5 6,3 8,4

Normaal 3,0 3,1 5,7
Weerstation Uithoorn

2006 was een uitzonderlijk jaar, met een vrij koude winter, een hete zomer en een warme herfst, gevolgd door de warme winter van 2007. De afgelopen vijf winters waren op één na allemaal aan de warme kant.

 

Jaartemperatuur
Hieronder een grafiek van de gemiddelde temperatuur door het jaar heen. Opmerkelijk vind ik de twee inzakkingen in de winter, de ene in begin januari (het zal toch niet komen door de Elfstedentocht van 1997?) en een inzakking halverwege februari. Daartussen is de grafiek gek genoeg volkomen vlak.

Even vooruitblikken op de rest van het jaar: Een opmerkelijke temperatuursdip in april, waarna de temperatuur in mei weer hard omhoog gaat. Vervolgens loopt de temperatuur in juni en juli geleidelijk op. Het maximum lijkt begin augustus op te treden. Daarna zakt de temperatuur vrij snel. Het snelst daalt de temperatuur in de echte herfstmaanden oktober en november. In december komt aan die daling een eind, al gaat de temperatuur eind december, net als de winter is begonnen opeens weer onderuit.

 

Momenteel zit de temperatuur ver onder de grafiek. Ik weet er alles van. Desondanks wordt 2007 vrijwel zeker een recordwarm jaar. Daarbij heeft 2007 mijn betoog over de toegenomen seasonal lag met de grond gelijk gemaakt.

 

Gemiddelde maandtemperatuur 2007:
Januari 7,5 (3,0) [-3,3 - 13,8]
Februari 6,3 (3,1) [-1,8 - 12,7]
Maart 8,4 (5,7) [0,7 - 18,2]
April 13,4 (8,2) [3,0 - 28,6]
Mei 14,5 (12,5) [6,3 - 27,5]
Juni 17,7 (15,0) [10,0 - 32,4]
Juli 17,2 (17,1) [11,3 - 26,4]
Augustus 17,8 (17,1) [9,4 - 30,0]
September 14,5 (14,3) [7,2 - 21,8]
Oktober 10,5 (10,6) [0,9 - 17,4]
November 7,4 (6,6) [-1,4 - 14,8]
December volgt

 

Tussen haakjes de "normale" temperatuur en tussen vierkante haakjes de minimum- en maximumtemperatuur. Alle maanden (en met name april) waren warmer dan "normaal", behalve juli en oktober. Juli was een waardeloze maand in Nederland, maar was desondanks amper kouder dan gewoonlijk. Oktober daarentegen was niet verkeerd voor een Oktober, maar was toch kouder dan gewoonlijk. Sinds ik studeer ken ik Oktober alleen als een grijze, sombere maand, maar ik krijg steeds meer het idee dat dat vroeger heel anders was.

 

Sunclock
Ik kon het niet laten: een Sunclock. Hier een sunclock met de zon netjes op de steenbokskeerkring geplakt:

 

 

Vanaf morgen worden de dagen weer langer. Daar heb ik nou al een half jaar op gewacht!

Herfst

Vandaag om 11.51 gegint de herfst. Op dat moment steekt de zon de evenaar over, op weg naar het Zuidelijk halfrond, waar het lente word. De herfst zal nog duren tot 22 December 7.08, als de zon boven de steenbokskeerkring staat. Tussen het begin van de herfst en het begin van de winter zit slechts 89 dagen, 19 uur en 17 minuten. Daarmee is de herfst het op één na kortste seizoen.

 

Koud
Terwijl in Nederland de dagen snel korter worden, komt de aarde steeds dichter bij de zon. Desondanks nemen de temperaturen af. De herfst is koud, donker, nat en stormachtig. (Zie figuur)

 

 

Hoeveelheid regen en wind per maand.

Bladeren

In de herfst verkleuren de bladeren. Dit proces begint al in de nazomer, eind augustus zag ik de eerste blaadjes al bruin worden. Overigens waren vorig jaar de meeste bomen nog hartstikke groen in oktober - begin november. Vorig jaar was ook met afstand de warmste herfst ooit, met een gemiddelde temperatuur die drie graden hoger was dan normaal.
En ik maar denken dat de afname van het daglicht ervoor zorgt dat de blaadjes bruin worden...

 

Daglicht
In de herfst worden de dagen snel korter. Overigens is dit net bijna zoveel als in de zomer, al merk je er dan minder van. In de zomer zijn de dagen lang, dus dan valt een uurtje meer of minder niet zo veel op. In de herfst komt de zon pas laat op en gaat-ie vroeg onder. Op 13 december gaat de zon al om 16.28 onder, op 21 december (de laatste dag van de herfst!) komt-ie pas om 8.48 op.
Na 21 december komt de zon nog later op, met de laatste zonsopkomst op oudjaarsdag. Pas op 7 januari komt de zon weer net zo laat op als op 21 december.

Het totale verlies aan daglicht in de herfst is 4 uur en 28 minuten, negen minuten minder dan in de zomer. Dit heeft te maken met de schemering, die in de zomer en winter langer is dan in het begin van de herfst. Desondanks is het daglichtsverlies gemiddeld groter in de herfst, omdat de herfst vier dagen korter duurt dan de zomer.

 

Lichtintensiteit
De intensiteit van het daglicht wordt in de herfst ook rap minder. De zon komt amper meer boven de horizon, waardoor de dagen al gauw vrij somber lijken. Ik las ooit in het blad Natuurwetenschap en Techniek  dat november de maand was met het meeste daglichtsverlies. Dat zette me aan het denken. Ze bedoelden daar dus niet mee de verandering in zonsopkomsten en zonsondergangen, maar hoeveel fotonen dagelijks het aardoppervlak bereiken. Ik vroeg me overigens ook nog af welke maand dan de meeste "daglichtswinst" had. Januari of mei?

 

Dag en nacht
In de herfst worden de nachten langer. In de herfst kun je daarom ook beter de sterren zien en andere hemellichamen, zoals de maan. In het begin van de herfst is de maan in Laatste Kwartier goed te zien, gedurende de herfst wordt de volle maan steeds beter te zien.

In de eerste maand van de herfst wordt de nacht twee uur langer, in de tweede maand één uur en drie kwartier en in de laatste maand nog eens drie kwartier.
Omdat de sterren steeds "hoger" aan de hemel komen te staan, is de herfst wel een mooi seizoen om sterren te kijken.

 

Aarde in de herfst (vanaf de Zon bekeken.) De aarde beweegt "naar links" in dit plaatje en dit is dus het verlichte gedeelte van de aarde. De Noordpool zit helemaal linksboven in dit plaatje. Het noordelijk halfrond zit op dit moment zoveel mogelijk aan de "voorkant" van de aarde. De zon staat op dit moment bijna precies boven de evenaar, maar zal snel richting het zuidelijk halfrond "zakken".

 

Dan nu nog wat unclocks van september:

 

 

 

 

 

 

 

Dit zijn dus wat sunclocks van begin september tot nu. Binnenkort herfst-sunclocks.

Zomer

Vandaag om 20.06 begint de zomer! Op dat moment staat de zon precies boven de kreeftskeerkring. Vanaf dat moment zal de zon weer "terugkeren" naar het zuidelijk halfrond. Op 22 december staat de Zon recht boven de steenbokskeerkring. Tot die tijd zullen de dagen korter worden bij ons. Aan het begin van de zomer is daar nog weinig van te merken, maar het daglichtsverlies zal steeds sneller plaatsvinden. Aan het begin van de herfst is het daglichtsverlies maximaal, met ongeveer vier minuten per dag.

Op dit moment hebben we hier ongeveer 16 uur en drie kwartier daglicht, al verschilt dat van plaats tot plaats. Hoe noordelijker je zit, hoe meer daglicht. Zo had Pinda in IJsland praktisch de hele dag daglicht. Als je op vakantie gaat naar zuid Frankrijk of nog verder "omlaag", kun je je mooi vergissen in de daglengte. In Nederland associeren we warmte met lange dagen. Hier blijft het 's zomers tot tien uur licht. Als wij op vakantie gingen naar Spanje of Croatië, begon het daar om negen uur al aardig donker te worden. En dan had m'n ma om acht uur het eten klaar en wilden we nog gaan voetballen...

Op het moment dat "Behirder" jarig is, is de daglengte al geslonken tot zo'n 16 uur. Drie kwartier in één maand en het word nog veel erger. In augustus gaat er bijna twee uur af, in september en oktober twee en in november anderhalf.

In de tropen heb je altijd twaalf uur daglicht per dag. De zon komt daar om zes uur op, klimt tot -ie ongeveer recht boven je kop staat en gaat dan om zes uur 's avonds weer onder. En dat gaat allemaal heel snel. In Nederland komt de zon langzaam op en gaat langzaam onder. Daardoor duurt de schemering ook nog lang.

 

Voor dit alles heb ik mooie plaatjes gevonden.

 

 

 

Twee "Sun clocks". De ene is van 20 juni, de ander van 21 juni.
Nog een mooi plaatje:

Dit is de aarde. Nederland en België liggen zo'n beetje in het midden. Bijna de volledige zichbare deel van de aardbol is verlicht in dit plaatje.

In de zomer zal de temperatuur eerst nog stijgen. De warmste dagen zijn in juli en augustus. Pas daarna worden de dagen te kort om de warmte nog vast te houden. Hoewel de zomer bijna een "omgekeerde lente" is, zijn de temperaturen veel hoger. Daar staat de zomer ook bekend om. Veel mensen hebben nu nog geen eens vakantie. De daglengte moet eerst nog afnemen, voordat ze mogen genieten van het mooie weer.
De zomer duurt nog tot 23 september 11:51. Dat zijn 93 dagen, 15 uren en 45 minuten. De zomer is ook het langste seizoen. Wat boffen wij. De keerzijde is dat de zon nu een paar miljoen kilometer verder weg staat dan "gemiddeld", waardoor de zon wat minder "krachtig" is. Rond vier juli staat de Aarde het verst van de zon. De baansnelheid is laag en daardoor duurt de zomer gewoon wat langer. Op het zuidelijk halfrond beleeft de bevolking een lange, koude winter.

Op 3 januari staat de Aarde het dichtst bij de Zon. De winter duurt bij ons daarom ook vrij kort. Het noordelijk halfrond staat gedurende het jaar gemiddeld iets langer naar de zon gekeerd.

Reacties

De laatste tijd krijg ik veel reacties. Veelal reacties die niets toevoegen, maar slechts bedoeld zijn om af te geven op iemand. Soms kan ik er nog wel met een knipoog naar kijken, maar vaak wordt er vrij ongenuanceerde taal gebruikt. Dus wil ik even iets duidelijk maken:

 

Mijn weblog is GÉÉN publiek forum!

Onthoud dat. Als je zo nodig ergens over wilt praten, doe dat dan via MSN. Dat is daarvoor bedacht. Verder levert deze weblog weinig "echte" reacties op. Daarom beloof ik jullie, trouwe lezertjes, dat er volgend "seizoen" minder artikelen komen!

 

Ewoods weblog heeft waarschijnlijk nog steeds wel meer reacties dan de mijne, ondanks dat hij bijna nooit wat schrijft. Dat moet ik misschien ook maar eens doen. Het zal dan wel stil worden in weblogland.

 

Als grap zal ik een foto plaatsen van iemand die gaat reageren:

 

Laatste dag van de winter

Een nieuwe categorie, een nieuw onderwerp? Nee, het gaat niet over de op handen zijnde eliminatie van de Vlaamse mensenhater Philip Dewinter, maar over de dag dat de lente begint. Over zo'n zeven uur, om acht over één begint de lente. De zon staat dan recht boven de evenaar. Vanaf dat moment ontvangt het noordelijk halfrond meer zonlicht dan het zuidelijk halfrond.

 

De lente is op het noordelijk halfrond een lang seizoen. Hij duurt officieel bijna 93 dagen. Merk op dat de maanden maart, april en mei samen "slechts" 92 dagen duren. Het is daarom ook "toeval" dat de lente dit jaar pas op 21 maart valt.

De zomer duurt bijna 94 dagen, de winter en herfst zitten er met 89,0 en 89,8 ver onder. Opzich wel mooi vind ik. De donkerste seizoenen zijn het kortst. De Herfst begint daarom ook pas op 22 of 23 september, de winter vaak pas op 22 december. Dit komt allemaal door de niet perfect cirkelvormige aardbaan. Hierdoor is de maand februari ook zo kort: de winter duurt hier ook niet zo lang. Merk op dat op het zuidelijk halfrond het omgekeerde geldt. Daar wordt het herfst. Op het zuidelijk halfrond zijn de zomers dus kort, maar ook heter, omdat de aarde dichter bij de zon staat. Nog een opmerkelijk fenomeen: de aarde is gemiddeld kouder als hij dichtbij de zon staat dan als hij verder van de zon af staat. Dit komt omdat het zuidelijk halfrond meer "water" bevat, wat langzaam opwarmt, terwijl het noordelijk halfrond meer land bezit, wat in de winter snel warmte verliest.

Overigens heb ik nog maar weinig gemerkt van de lente. Gister sneeuwde het nog...

 

Wanneer beginnen de seizoenen precies?

Huidige Maanfase: Anderhalve dag na nieuwe Maan